ბავშვი მოძრაობით შეიცნობს. ხტება, დარბის, ტრიალებს, წონასწორობას ეძებს, რაღაცას მიათრევს, აწყობს და ისევ შლის — ეს ყველაფერი მხოლოდ თამაში არ არის. მოძრაობისას ბავშვი სწავლობს.
ჯანმოს (WHO) მონაცემებით, ბავშვებისა და მოზარდების დაახლოებით 80% საკმარისად ფიზიკურად აქტიური არ არის. ამიტომ მოძრაობა მხოლოდ სპორტის გაკვეთილად არ უნდა განვიხილოთ — ის ბავშვის ყოველდღიურობაში უნდა იყოს.
მოძრაობა მხოლოდ სირბილი არ არის
ადგომა, დაჯდომა, იატაკზე თამაში, ბალანსის შენარჩუნება, საგნის გადაადგილება — ეს ყველაფერი მოძრაობაა.
ასეთი ბუნებრივი, ყოველდღიური აქტივობა ბავშვს ეხმარება განივითაროს:
- კოორდინაცია
- მოტორიკა
- სივრცითი აღქმა
- პრობლემის გადაჭრის უნარი
- თავდაჯერება
ამიტომ მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ის, რამდენ ხანს მოძრაობს ბავშვი, არამედ როგორ გარემოში იზრდება.
სივრცე — „მესამე მასწავლებელი”
რეჯო-ემილიას მიდგომის მიხედვით სივრცე „მესამე მასწავლებელია”. და მართლაც — სივრცეს შეუძლია უთხრას ბავშვს:
„აქ დაჯექი” — ან — „აქ შეგიძლია თავად მოიფიქრო, რა გააკეთო.”
მოქნილი და მსუბუქი ელემენტები ბავშვს აძლევს შესაძლებლობას, თავად შეცვალოს სივრცე — ააწყოს, გადაადგილოს, დააბალანსოს, გადააკეთოს. ერთი და იგივე ნივთი შეიძლება დღეს იყოს სკამი, ხვალ — საფეხური, შემდეგ კი სრულიად ახალი თამაშის ნაწილი.
სწორედ აქ იწყება ღია ტიპის თამაში — როდესაც სათამაშოს მხოლოდ ერთი სწორი გამოყენება არ აქვს.
იატაკიც სივრცეა
ხშირად მოძრაობისთვის სპეციალურ ადგილს ვეძებთ, მაშინ როცა ყველაზე დიდი თავისუფალი სივრცე უკვე გვაქვს — იატაკი. იატაკზე თამაში ბავშვს საშუალებას აძლევს თავისუფლად შეიცვალოს პოზიცია, იმოძრაოს, ააწყოს და ითამაშოს.
მაგალითად, Stapelstein® Board შეიძლება გახდეს ბალანსის, ქანაობის, მოძრაობისა და ახალი თამაშების ნაწილი — საბოლოო პასუხის გარეშე, რადგან მისი გამოყენების იდეას ხშირად თავად ბავშვი იგონებს.
როგორ მოვაწყოთ სამოძრაო კუთხე პატარა ბინაში
სამოძრაო სივრცე ცალკე ოთახს არ ნიშნავს. ქართულ ბინებში, სადაც ყოველი კვადრატი ითვლება, საკმარისია რამდენიმე მარტივი გადაწყვეტილება.
1. ერთი თავისუფალი კვადრატი საკმარისია
გადასწიე ჟურნალის მაგიდა ან სკამი და მიიღებ ადგილს, სადაც ბავშვს შეუძლია იწვეს, დაჯდეს, ააწყოს და გადაადგილდეს. სივრცის სიდიდეზე მეტად მნიშვნელოვანია მისი თავისუფლება.
2. ხალიჩა ან მატი — ბუნებრივი საზღვარი
ხალიჩა ბავშვს აძლევს ვიზუალურ სიგნალს: „ეს შენი ადგილია”. ამავდროულად ის არბილებს დაცემას და ამცირებს ელემენტების სრიალს მოლიპულ იატაკზე.
3. მსუბუქი და გადასაადგილებელი ელემენტები
წესი მარტივია: თუ ბავშვი თავად ვერ წევს ნივთს, ის მისი სივრცის ნაწილი ვერ გახდება. მსუბუქი ელემენტები (მაგალითად, Stapelstein®-ის ქვები 180 გრამია) ბავშვს საშუალებას აძლევს სცენარი თავად შეცვალოს.
4. ნაკლები ნივთი — მეტი თამაში
გადავსებული ოთახი მოძრაობას უშლის ხელს. 3–5 ღია ტიპის ელემენტი ბევრად მეტ თამაშს იძლევა, ვიდრე ოცი ერთფუნქციური სათამაშო.
რა ასაკში რა მოძრაობა
ბავშვის სამოძრაო საჭიროება ასაკთან ერთად იცვლება. აი, რაზე ღირს აქცენტი თითოეულ ეტაპზე.
1–2 წელი — სტაბილურობა
ამ ასაკში ბავშვი დგება, ჯდება, აძვრება და პირველ ნაბიჯებს დგამს. საჭიროა დაბალი და მდგრადი ზედაპირები, რომლებზეც დაყრდნობა შეიძლება. კარგად მუშაობს ღრმა, ჩასაჯდომი ფორმებიც — მაგალითად, Bilibo.
2–4 წელი — ბალანსი და ექსპერიმენტი
იწყება ხტომა, ბალანსის ძებნა, დაწყობა და დანგრევა. სწორედ ეს ასაკია ბალანსის ქვებისა და დაფების პიკი — ბავშვი ამოწმებს, რამდენად მაღლა ავა და რამდენ ხანს გაჩერდება.
4+ წელი — სცენარი და კონსტრუქცია
ბავშვი უკვე თამაშს ქმნის: აწყობს ბილიკებს, ხიდებს, „ლავას”, სახლებს. საჭიროა მეტი ელემენტი და თავისუფლება, რომ იდეა ბოლომდე მიიყვანოს.
ბუნება საუკეთესო სამოძრაო სივრცეა
ბუნებაში ბავშვს მოძრაობისთვის ინსტრუქცია არ სჭირდება. ბალახი, ქვები, ხეები, ქვიშა, ფერდობი — ყველაფერი განსხვავებულ მოძრაობას და ახალ აღმოჩენას სთავაზობს.
ამიტომ იდეალური სამოძრაო სივრცე სულაც არ ნიშნავს დიდ ოთახს ბევრი ნივთით. საკმარისია გარემო, რომელიც ბავშვს თავისუფლებას აძლევს — იმოძრაოს, გამოცადოს, შეცვალოს და თავად აღმოაჩინოს.
რადგან ბავშვობისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი მოძრაობა ყოველთვის ის არ არის, რომელსაც უფროსი გეგმავს. ხშირად ყველაზე მნიშვნელოვანი ის მოძრაობაა, რომლის იდეაც თავად ბავშვს მოუვიდა.
👉 გინდა ბავშვს სახლში მოქნილი სამოძრაო სივრცე შეუქმნა? იხილე Stapelstein® სრული კოლექცია Toyla.ge-ზე — ბალანსის ქვები, დაფები და ნაკრებები, რომლებიც ბავშვთან ერთად იცვლება.
